حسن مرسلوند
400
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )
كه با اولياى دولت شوروى براى عقد قراردادى راجع به نفت كوير خوريان داخل مذاكره شده استفادهء هر دو طرف را از اين حيث تأمين نمايند . 6 - اينكه اظهار داشتهاند كه دولت ايران تعهد كند كه بىطرف مانده و اقدامى نكند كه به منافع دولت شوروى و دولت انگلستان در اين منازعهء آنها با دولت آلمان خلل وارد آورد ، لزوما اشعار مىدارد راجع به بىطرفى بهطورى كه اطلاع داريد دولت ايران از آغاز جنگ اروپا به طيب خاطر بىطرفى خود را اعلام داشته و بههيچوجه از شرايط اين بىطرفى تخلف نكرده بود و بعدها نيز در اين تصميم خود باقى خواهد بود و نيز دولت ايران هيچگاه راضى نبوده و نخواهد بود كه به منافع حقهء آن دو دولت در ايران خللى وارد آيد و اميدوار است كه اولياى آن دو دولت نيز در تفسير اين عبارت و تطبيق اين معنى با موارد عمل ، حسن تفاهم را از مد نظر دور ندارند تا از بروز هرگونه مشكلات اجتناب شود . 7 - به طورى كه در يادداشت خود وعده دادهاند كه به دولت ايران در حوايج اقتصادى آن مساعدت نمايند يقين است كه در اجراى اين مقصود ، خريد كالاهاى صادراتى ايران را نيز منظور داشته و نيز اقدام لازم به عمل خواهند آورد كه اجناس متعلق به ايران كه اكنون در خاك شوروى يا در حدود متصرفات انگلستان موجود و متوقف مانده هرچه زودتر به ايران حمل شود و از اين حيث براى اين كشور گشايش دست دهد . 8 - نسبت به وعدهء صريحى كه آن دو دولت دادهاند كه پيشرفت قواى شوروى و انگليس را متوقف سازند و به زودى كه اوضاع جنگ كنونى اجازه دهد آنها را از خاك ايران بيرون ببرند دولت ايران از اين فقره اتخاذ سند مىنمايد و اعتماد خود را نسبت به اين اظهارات دو دولت اشعار مىدارد . 9 - اينكه اظهار داشتهاند دولت شوروى موافق قرارداد ايران و شوروى مورخ اول اكتوبر 1927 حقوق دولت ايران را از بابت شيلات سواحل جنوبى بحر خزر كماكان خواهد پرداخت و حق الامتياز شركت نفت ايران و انگليس هم مانند گذشته پرداخت خواهد شد ، موجب امتنان است . 10 - در خاتمه اشعار مىدارد كه چون در ضمن عملياتى كه از روز سوم شهريور به بعد واقع شده ممكن است اسلحه و مهمات و اشيايى از قوا و متعلقات ايران به دست قواى آن دو دولت افتاده باشد نظر به عوالم دوستى كه فى ما بين اين دولت با دولت اتحاد جماهير شوروى و دولت بريتانياى كبير برقرار است دولت ايران انتظار دارد كه آنها را مسترد سازند و نيز چون در ضمن عمليات قواى آن دو دولت خسارات و خرابيها و اتلاف نفوس واقع شده است اميدوار است از طرف آن دو دولت نيات دوستانه و منصفانه دربارهء ترميم آنها ابراز شود خاصه كه قسمتى از اين وقايع ناگوار پس از آن روى داده است كه دولت ايران به قواى خود امر ترك مقاومت هم نموده بود . » ضمنا بايد عرض كنم كه يك روز بعد از آنكه دولتين يادداشت خود را تسليم نمودند ، يعنى در نهم شهريورماه ، از سفارت انگليس يادداشت ديگرى داده شد به اين مضمون :